محمد صادق على خان
42
مخازن التعليم ( فارسى )
بارتنگ سبز كه در آفتاب يا به آتش اندكى گرم كنند و طفل را در آن نشانند همان ساعت كه از دست فارغ شود و بعد هر دست چنين كنند و يا از ان آب آبدست نمايند و پارچه را به آن تر كرده بر مقعد نهند بسيار مفيد بود و طفل كه غذا هم مىخورد پنيرمايه خصوصا پنيرمايه خرگوش و پنيرمايه بزغاله به قدر يك دانگ همراه آب سرد دهند حبس مىكند و در آن روز شير ندهند بلكه بر غذائ پرهيزى دارند اعتقال طبيعت گاه باشد كه طفلان را بسبب غلبهء رطوبت كه مضعف قوى است يا سبب عدم انصباب صفرا بر امعا قبض حادث مىشود علاج آن اگر تپ نباشد زهرهء گاو بخور مريم بر ناف طلا كنند و يا مسكه و روغن زيت به آب گرم آميخته بر شكم بمالند و دست از طرف معده به طرف ناف ماليده باشند و از صابون شياف كنند و اگر تپ باشد شيافى كه به جهت صداع مفيد است و در قرابادين مىآيد به عمل آرند و اگر حاجت تنقيه شود بحسب حاجت و مزاج تنقيه كنند مغص چون اطفال را عارض شود خود را مىپيچند بايد كه روغن زيت و آب گرم و نمك در مثانه گاو انداخته بر شكم تكميد كنند و تكميد از شير گاو تازه نيمگرم نيز نفع مىكند و پشك گوسفند سائيده گرم كرده در لته بسته تكميد كردن نيز نافع بود چون اعصاب پشت طفل بروغن گل و مانند آن بمالند تسكين درد شكم مىكند و آنچه در علاج بزرگان است سبكتر از ان استعمال بايد كرد تولد ديدان يعنى كرمهائى كه در مقعد طفل متولد مىشود علاج آن رسوت نركچور كميله بائ برنگ كوفته بيخته به آب بدهند و هرگاه همين ادويه را سائيده بزهرهء گاو سرشته بلته آلوده حمول كند كرمها را قتل كرده بيرون مىآرد و نارجيل با شكر خورانيدن بالخاصية نفع دارد و حنا و موم سرشته شياف سازد پس بعد از لحظه طفل را بر روئ او غلطانيده مقعد او را اندكاندك بانگشت و يا به چيزى ديگر بخارند و مقابل چراغ دارند و هر كرمى كه ظاهر شود ويرا بگيرند و اگر موم در روغن گداخته بيرون و درون مقعد چرب كنند منع خوردن كرم و خاريدن آن محل نمايد خروج مقعد اكثر اطفال را مقعد بيرون مىآيد پس بايد كه اول باعانت دست او را